Niko Pirosmani / ნიკო ფიროსმანი
1862-1918 yılları arasında yaşamış ünlü Gürcü ressam. Asıl adı Nikoloz Pirosmanaşvili’dir. Ressamlık konusunda eğitim almamış, kendi kendini geliştirmiştir.
Gürcülerin gurur duyduğu halk ressamı Pirosmani, sağlığında sadece Gürcistan’da ve Rusya’da biliniyordu. Pirosmani’nin çalışmalarında animalistik eserlerin öne çıktığı görülmektedir. Resimlerinde duyarlılık, naiflik, samimiyet, sadelik dikkat çeker.
Ebeveynlerinin ölümünün ardından Tiflis’e gidip yerleşti. 1880’li yıllarda açtığı resim ve tabela işleri yapan dükkânında tabela siparişleri alıyordu. 1890-1894 yıllarında demiryollarında köndüktör olarak çalıştı, sonra ticareti denedi. Yüzyılın sonunda ise Tiflisli esnafların tabela siparişleri, resim siparişleri ve portre siparişlerini yerine getiriyordu. Hayatı boyunca yoksulluktan kurtulamadı, yaşamını evsiz olarak sürdürdü. Tek başına öldü ve mezarı da bilinmemektedir.
1918 yılında Tiflis’teki büyük sergide Niko Pirosmani’nin resimleri sergilendi. 1920’li yıllarda basında hakkında yazılar çıkıyor, adına dergi yayımlanıyordu. Pirosmani’ye olan ilgi 1950’li yıllarda daha çok artmış; Gürcistan’da, Rusya’da ve Avrupa’da sanatçı hakkında kitaplar yayımlanmıştır. Pirosmani’nin biyografisini anlatan film de yapılmış, adına piyesler yazılmıştır. Tüm Sovyet ülkelerinde ve Batı Avrupa’nın birçok ülkesinde Niko Pirosmani’nin eserleri sergilenmiştir. Adına müze kurulmuş, heykelleri dikilmiştir. Günümüzde de Gürcü parasının banknotlarından birinde dünyaca ünlü sanatçının resmi vardır.
Picasso’nun en sevdiği ressam olarak bilinir. 1969’da dünyanın en büyük sanat müzesi olan Paris’teki Louvre Müzesi’nde ilk kez düzenlenen sergide Pirosmani’nin resimleriyle tanışan Picasso’nun sanatçı için “Gürcistan’da sergi açmama gerek yok, orada Pirosmani var” dediği ifade edilir.
Gürcistan Milli Müzesi’nde Pirosmani’nin 146 eseri korunmaktadır. 16 eser ise Kakheti Bölgesi’nde bulunan Siğnaği kentindeki tarih ve etnoğrafya müzesinde sergilenmektedir.
