III. Oyuncak Ok ve Yay ( Si Bemol Majör) / III. სათამაშო მშვილდისარი (სი ბემოლ მაჟორი)
Savrulur giderse
Bir yaprak bile rüzgarla,
Sonbahardır, biline…
Bu deyimle büyülendiğimi
Sanmasın kimse, heyhat
Ben kendimce diyorum ki,
Karaya düşerse bir damla dahi
Bu zaviyeden, yaşasın hayat!
Ok ile yay hediye ettiklerinde
Çocukluğumda bana
Avlu dostlarımın karşısına
Çıkıverdim yeni bir statüyle;
Robin Hood vari bir şövalye,
Bambaşka bir saygı isteyen şahsına.
Yayımı çektim ve…
O okun peşinden geliyorum işte
O günden bu yana.
Ve bu koşturmadayken ben
Pat diye siz çıktınız karşıma, ve sizi
Bir yerlerde görmüşlüğüm vardı sanki…
Çıkıp karşıma kalın bizimle bizimle
Demiştiniz hani, teşekkür ederim, lakin
Neyleyim ki ömrüm boyunca ben,
Yürüyorum bir çocuğun elinden
Fırlatılmış bu okun peşinden.
Ve benim dramım da o ki;
Avlunun artistinin,
Sade bir faninin,
Bizatihi benim payıma düştü
Okun takibi
Sahada şövalyenin yitirdiği,
… Göğsümde paralandı beyaz gömleğim.
Babamın evinden babamın evi yönündedir,
Okumun yörüngesi.
Tam da bu okun kendisidir
Vatanıma geri döndürecek beni.
Peşinden geliyorum kaldırımda, dere – tepede,
Bazen de takipteyim uçak pistini,
Dedikodu yağıyor başıma, iftiralar
Takipteyim yine de, vazgeçmem de
Gözükmeden, o slogan devasa afişte
Kocaman puntolarla: – ITAKA. Welcome!
***
Bir önceki yıldı, ayağım takıldı
Bu takipte yontulmuş mermer plakaya ve…
Paramparçaydım, Tanrı İsa ayağa kaldırdı.
Levhaya baktım ve kız kardeşimin
İsmi altında, doğum ile
Ölüm tarihleri vardı.
– Kız kardeşimin mezarı – ebediyen…
Yeniden düştüm fırlatılan okun peşine;
Tanrı’nın anasını
Kendi oğlunun bakire kızını
Elinde bir oğlanla göreceğinden
Sevincinin sonu gelmeyen
Rahip Magus’un izlediği gibi yıldızını.
Oku izlerken ben, pat diye
Siz çıktınız karşıma aniden… Heva’nın bedeniyle,
Randevuyla, dostun omuz vermesiyle.
Kah sırtımı bıçaklayarak, kah kralın trolleriyle,
Kah facebookun iğrenç kabalığı ve cehaletiyle,
Editörsüz kalmış onca kağıt çöpüyle.
Yerli ya da yabancı yayınevleriyle
Siz çıktınız karşıma pat diye, ve kal bizimle
Dediniz, lakin çocuk eliyle fırlatılan oka
İhanet edemiyorum ne neyleyim.
Bizim avlumuzun öyküsünü de anlatayım burada:
Hamlet’in sahnelenmesi işine tembellerin
Karargahında karar verildi. Rollerin
Talepler doğrultusunda dağıtılması sırasında
Robin Hood rolüne ancak uzanabildim
Başka bir piyesten. Benim bu tercihim
Hep benimle gelir, kaderim oldu benim
Ve bu hayatın akışına da
Öyle giriverdim, çıktığım gibi eskiden
Avlunun sahnesine
Başka bir piyesten.
P.S.*
Eski Tiflis’in anayasasının
İlk bölümünün on üçüncü maddesi uyarınca
Bizim avlumuzun kendi dili vardı,
Evrensel.
Çok daha evrensel,
Bizatihi İngilizceden.
Söylenesi şey söylenmeden de
Ayan beyandır, anlaşılır.
Ben bu dilde nefes alıyorum ve seviyorum…
Bu dilde okuyorum kitapları.
Güçlü filmlerin de bu dilde akar alt yazıları.
“Bereketli Kara” adını verdiğim
Manzumeye bu dilde başlıyorum,
Sabahları.
Dato MAĞRADZE
Türkçesi: Hasan Çelik
* Dipnot
III. სათამაშო მშვილდისარი (სი ბემოლ მაჟორი)
ერთი ფოთოლიც
თუ გაჰყვა ნიავს, –
შემოდგომაა…
არა, ამ ფრაზით აღტაცებული
არ მოგეჩვენოთ, უბრალოდ
მხოლოდ იმის თქმა მსურს,
რომ ერთი წვეთიც თუ დაეცა
ამ ხრიოკ მიწას, – ვაშა, სიცოცხლეს!
… ჩემს ბავშვობაში, სათამაშო
მშვილდ-ისარი როცა მაჩუქეს,
ეზოს მეგობრებს სხვა სტატუსით
გამოვეცხადე და წარვსდექი
მათ წინაშე, როგორც რაინდი,
რობინ ჰუდი, რომელიც უკვე
სხვაგვარ პატივს ვითხოვდი მათგან.
მოვზიდე მშვილდი და …
მას მერე იმ ისარს მოვდევ.
და ამ დევნაში თქვენ შემეფეთეთ,
სადღაც თითქოს ნანახი მყავდით…
თქვენ შემეფეთეთ და მითხარით: –
ჩვენთან დარჩიო, – დიდი მადლობა,
მაგრამ რა ვუყო ბავშვის ხელით
გასტყორცნილ ისარს,
რომელსაც მთელი ცხოვრება მოვდევ.
და ჩემი დრამაც ის გახლავთ, რომ
რაინდის მიერ სივრცეებში დაკარგული
ისარის დევნა მე მომიწია,
ეზოს არტისტს, –
უბრალო მოკვდავს,
… შემომეფლითა გულისპირზე თეთრი პერანგი.
მამის სახლიდან მამის სახლისკენ,
აი, ისრის ტრაექტორია.
ეს ისარია, სამშობლოში
რომ დამაბრუნებს.
მოვდევ ტყე-ღრეში, ტროტუარზე,
ხან ასაფრენ ბილიკს მოვყვები,
თავზე მეყრება ჭორები და ცილისწამება
მაინც მოვყვები განუხრელად, არ მოვეშვები
იქამდე, სანამ არ გამოჩნდება
აბრა წარწერით: – ITAKA. Welcome!
…შარშანწინ იყო, ამ დევნაში
ფეხი წამოვდე მარმარილოს გათლილ ფილას და…
დალეწილი, ქრისტე ღმერთმა წამომაყენა.
დავხედე ფილას და ჩემი დის
სახელის ქვემოთ, დაბადების და
გარდაცვალების წლები ეწერა.
– სამარე დისა – სამარადისოდ…
კვლავ დავედევნე გასროლილ ისარს,
როგორც მოგვი მიჰყვება ვარსკვლავს
და მის სიხარულს არა აქვს ბოლო,
რომ ყრმით ხელში იხილავს ქალწულს,
– დედა ღვთისმშობელს,
საკუთარი ვაჟის ქალიშვილს.
მოვდევდი ისარს და უეცრად
თქვენ შემეფეთეთ… ევას სხეულით,
პაემანით, მეგობრის მხარით.
ხან ზურგში დანით, მეფის ტროლებით,
ხან ფეისბუქის უხამსობით, უწიგნურობით,
ურედაქტოროდ დარჩენილი მაკულატურით.
შინაური თუ უცხოელი გამომცემლებით
თქვენ შემეფეთეთ და მითხარით, –
ჩვენთან დარჩიო, მაგრამ რა ვქნა,
ვერ ვღალატობ ბავშვის ხელით
გატყორცნილ ისარს.
აქ, ჩვენი ეზოს ამბავსაც გეტყვით:
ჰამლეტის დადგმა ოროსნების
შტაბში გადაწყდა. როცა როლები
განაწილდა სურვილისამებრ,
მე რობინ ჰუდის როლს გადავწვდი
სხვა პიესიდან. ეს არჩევანი
სულ თან მომდევს, ბედში გადმომყვა
და ამ ცხოვრების მდინარეშიც
ისე შევედი, როგორც მაშინ, –
ეზოს სპექტაკლში,
სხვა პიესიდანს.
P.S.
ძველი თბილისის ეზოების კონსტიტუციის
პირველი პუნქტის მეცამეტე მუხლის თანახმად
ჩვენს ეზოს თავის ენა ჰქონდა, –
საყოველთაო.
ბევრად უფრო საყოველთაო,
ვიდრე თავად ინგლისურია.
როცა სათქმელი უსიტყვოდაც
ნათელია, გასაგებია.
მე ამ ენაზე ვსუნთქავ და მიყვარს…
ამ ენაზე ვკითხულობ წიგნებს,
მაგარ ფილმებსაც ამ ენაზე მისდევს ტიტრები.
ამ ენაზე ვიწყებ პოემას,
რომელსაც დილით
„ბარაქიანი მიწა“ დავარქვი.
დათო მაღრაძე
