Murvan Kru – Sağır (Acımasız) Mervan ve Arap İşgali / მურვან ყრუ და არაბთა ოკუპაცია
Araplar Gürcistan’ı işgal etmeyi ilk olarak 642-643 yılında denediler fakat sonuç elde edemeyip geri çekilmek zorunda kaldılar. Bu, Hz. Ömer dönemine denk gelir.
Hz. Osman döneminde 651 yılında İran’ı, 652 yılında Ermenistan’ı ele geçiren Araplar daha sonra Kafkasya’ya ağırlık verdiler.
Araplar 654 yılında Doğu Gürcistan’da Kartli bölgesini işgal ettiler, ancak Gürcüler direnişi sürdürdü ve bir süre sonra onları ülkelerinden çıkarıp bağımsızlıklarını geri aldılar. Bu ikinci istila girişimi Hz. Osman dönemine denk gelir.
Güney Kafkasya’ya üçüncü Arap saldırısı Emeviler döneminde 690’larda gerçekleşti, artık Kartli’ye ayak basıyorlar ancak Gürcülerin direncini kıramıyorlardı. 685 yılında Müslüman Arap Halifeliği ve Hıristiyan Bizans İmparatorluğu; Gürcistan yani Kartli (İberia) Krallığı ve bazı başka yerlerden alacakları haracı eşit bölüşmek için anlaştılar. Ancak, Gürcü halkı hiçbir işgalciye boyun eğmiyordu. 686 yılında Kartli yöneticisi Nerse, Ermenistan’daki Arap komutan Baraba’yı ağır yenilgiye uğrattı.
Batı Gürcistan’daki Egrisi’nin (Samegrelo – Yunan kaynaklarındaki Lazika) yöneticisi Sergi 697 yılında Bizans’a karşı ayaklanıp topraklarını Araplara teslim etti. Araplar Egrisi’nin merkezi Tsikhegoci’yi ve Apkhazeti’deki Kodori Vadisi’nde bazı kaleleri ele geçirdi, ancak Batı Gürcistan’dan kısa sürede ayrıldılar. Gürcülerin direnişi nedeniyle Arapların Gürcistan’ı işgal etmesi neredeyse yüz yıl sürmüştür. 8. Yüzyılın ilk çeyreğinde Araplar Doğu Gürcistan’da ve Güney Kafkasya’nın doğu kesimlerinde hâkimiyet kurmaya başladılar.
Gürcistan’ı nihai olarak itaat altın almak için; gerçek adı Mervan Bin Muhammed olan ve 2. Mervan olarak bilinen Emevi Arap komutanı, 735-736 yıllarında yıkıcı saldırılar düzenledi. Sağır Mervan’ın bu saldırılarından sonra bölgede Tiflis Merkezli Arap emirliği kuruldu ve doğu Gürcistan’ın bir bölümünde Arap hâkimiyeti kalıcı hale geldi.
Mervan Bin Muhammed Anadolu’da birçok yeri ve Kafkasya topraklarını ele geçirdi, daha sonra kuzeye geçip Hazarlara karşı zaferler elde etti. 12 yıl boyunca Doğu Anadolu, Azerbaycan coğrafyası ve çevresinde valilik yaptı. 2. Mervan, 744-750 yıllarında Halifelik yapmış Emevi Halifesi’dir.
2. Mervan’ın amacı Kafkasya’nın kuzeyinden ilerleyip bugünkü Rusya topraklarında; Volga (İdil) kıyıları ve Kırım arasında hüküm süren Hazarlarla savaşıp onları itaat altına almaktı. Ancak, bunu yapabilmesi için önce Gürcülere itaat ettirmesi gerekiyordu. 735-736’da Gürcistan’ı yerle bir eden Mervan 737 yılında kuzeye geçip Hazarlara da başarılı seferler düzenlemiştir.
Acımasızlığı ve katliamları nedeniyle Gürcüler ona Murvan Kru [მურვან ყრუ] yani Sağır/Acımasız Mervan adını vermiştir. Ona Gürcüce “kru” yani sağır denmesinin sebebi işkence ettiği ve katlettiği insanların acılarına sağır olması, kimseye kulak asmamasıdır. Gürcü tarihinde acımasız işgalci, yıkıcı, katliamcı olarak adından söz ettirmiştir.
Kaynakların aktardığına göre Sağır/Acımasız Mervan Doğu Gürcistan’daki Kartli’yi yerle bir etti. Oradan Güney Gürcistan’a Samtskhe (Meskheti) Bölgesi’ne geçti, Odzrkhe Eristavlığı topraklarına (Adigeni-Akhaltsikhe arası) girdi. Arap birlikleri daha sonra Zekari Geçidi [ზეკარი] üzerinden Batı Gürcistan’a girdi. Meskheti-İmereti arasındaki Persati Dağı’nı (Meskhetis Kedi) aşan Arap birlikleri, İmereti-Raça taraflarını kapsayan Argveti Prensliği’ni hedef aldılar. Argveti Prensliği’nin sınırları; doğuda Surami Dağları (Likhis Kedi), güneyde Persati Dağı (Meskhetis Kedi), batıda Rioni Nehri, kuzeyde ise Büyük Kafkas Dağları zirvesiydi.
Argveti prensleri Davit ve Konstantine kardeşler hemen savaşçılarını topladılar. Argveti askerleri Persati Dağı’nda Khaniszkali’de [ხანისწყალი] düşman birliklerini karşılayıp onlara ağır yenilgi tattırdı. Bu yenilgi Sağır Mervan’ı şaşkınlığa uğrattı ve kızdırdı. Mervan sayısız askerden oluşan büyük ordusunun başına bizzat geçip topyekün saldırıya geçti. Argveti’yi harap etti.
Argveti prensleri bu yenilgiden sonra gerilla taktiğiyle Araplara saldırılar düzenlemeye başladı ve onlara bu şekilde zarar verdiler. Sonunda Sağır/Acımasız Mervan Argveti prensi iki kardeşin canlı ele geçirilmesini emretti. Mervan, Gürcü prens kardeşleri ele geçirince, onların güzel fiziksel görünümlerinden etkilendi ve Hristiyanlıktan vazgeçip Müslüman olurlarsa hayatlarını bağışlayacağını söyledi. Argveti beyleri buna şiddetle karşı çıktılar, Mervan da bunun üzerine onlara işkence etti, sopalarla vurdu, ellerini ayaklarını kesti, taşladı. İşkence gören kardeşler bu acıya yiğitçe dayandılar. Mervan, elleri ayakları kesik Argveti prenslerini canlı canlı Rioni Nehri’ne attı.
Kutaisi’liler daha sonra prenslerin ölü bedenlerini nehirden çıkardı ve Gelati yoluna yakın Tzkaltzitela Suyu yanındaki eski Khareba Kilisesi’ne defnettiler. Gürcistan kilisesi iki kardeşi daha sonra Aziz ilan etti.
Murvan Kru yani Sağır/Acımasız Mervan lakaplı Mervan Bin Muhammed, namıdiğer 2. Mervan, Batı Gürcistan’da ilerleyip Egrisi’nin merkezi olan, bugünkü Senaki yakınlarındaki Tsikhegoci’yi [ციხეგოჯი] yerle bir etti, sonra da bugünkü Apkhazeti’nin (Abhazya) merkezii kenti Tskhumi (bugünkü Sokhumi) şehrini yıktı.
Mervan, Sokhumi’den 22 km daha ileride, Gudauta’ya yakın, o zamanki kaynaklarda adı Anakopia olan şimdiki Akhali Atoni (Yeni Afon) yani orijinal adıyla Psirtskha’ya kadar ulaştı. Egrisi yani Samegrelo (Yunan kaynaklarında Lazika) içindeki Batı Gürcistan toprakları o dönemde Kartli (İberia) Krallığı içindeydi ve kral Arçil, Kartli’den çekilip şimdiki Yeni Afon (Akhali Atoni) denen yerdeki Anakopia’da savunmaya geçmişti.
Sağır Mervan Anakopia’ya saldırdı ancak alamadı. Egrisi-Svaneti Eristavı Muri ve Apkhazeti Eristavı 1. Leon kral Arçil’i destekliyordu. Bu esnada meydana gelen sel dolayısıyla Mervan’ın ordusu zarar gördü ve Mervan geri dönmeye karar verdi. Korku içindeki halk dağlara saklanmıştı.
Buradan geri dönen Sağır Mervan Guria üzerinden gelip Çoruh Vadisi, Şavşeti, Tao-Klarceti’yi tahrip etti.
Sağır Mervan tekrar Doğu Gürcistan’a yöneldi ve burada ve genelde Güney Kafkasya’nın doğu kesiminde Arap hâkimiyeti başladı. Onun bu saldırıları sonrasında Doğu Gürcistan’da Tiflis Arap Emirliği adı altında yönetim kuruldu. Tiflis, Rustavi, Dmanisi ve başka kalelere Müslüman Arap garnizonları yerleşti.
Gürcistan’ın doğusunu işgal eden Araplar Gürcülerin ülkelerinden Arapları çıkarmak için yaptıkları karşı saldırılarla baş ettiler ve 735-738 yıllarında kendi hâkimiyetlerini sağlamlaştırdılar.
9. Yüzyılın başında; o dönemde “Kartlis Erismtavroba” denen Gürcü krallık sistemini kaldırdılar. Araplar Tiflis ve çevresinde hâkimdi, Batı Gürcistan’da, Güney Gürcistan’da ve hatta Doğu Gürcistan’ın bir kısmında kalıcı olamadılar. Doğu Gürcistan’daki Arap işgali Tiflis ve çevresini kapsayacak şekilde Abbasiler döneminde de devam etti ve 12. Yüzyıla kadar sürdü.
8.-9. Yüzyıllarda, Arapların hâkimiyet alanı dışında kalan Gürcistan topraklarında birkaç bağımsız yeni Gürcü krallığı ve prenslikler kuruldu. Bunlardan bazıları; Egris-Apkhazeti, Tao-Klarceti, Kakheti ve Hereti krallıkları idi. Tiflis Arap Emirliği yönetiminde kalan topraklar Şida Kartli (İç Kartli) ve Kvemo Kartli (Aşağı Kartli) idi.
Gürcistan Kralı IV. Davit Ağmaşenebeli 1122 yılında Tiflis’i Araplardan geri alarak ülkenin başkentini Kutaisi’den Tiflis’e taşıdı.
 Mervan ve Arap İşgali / მურვან ყრუ და არაბთა ოკუპაცია){kind=link}