SADRAZAM GÜRCÜ MEHMET PAŞA
Padişah I. Mustafa zamanında sadrazam olan Gürcü asıllı Osmanlı vezirlerindendir.
Sultan II. Selim zamanında sarayı hümayuna alındı. Mısır Valiliği, Belgrat Muhafızlığı, Bosna Valiliği, Şam Valiliği, Sadaret Kaymakamlığı gibi görevlerden sonra Kubbe Vezirliğine alındı. Padişah Genç Osman’ın Hotin Seferi’nde Otağ-ı Hümayun ve Hazine muhafızlığında bulundu. 1622-1623 arasında sadrazamlık makamında bulundu.
Sadrazamlık görevinden sonra İstanbul Kaymakamlığı yaptı. 1625’te isyan eden yeniçeriler tarafından şehit edildi. Vefat ettiğinde 90 yaşlarında idi.
Kabri Eyüp Sultan’da Eba Eyyübe’l-Ensari’nin türbesinin yanındadır. İstanbul Halıcılar Öksüzce Camii bitişiğinde, Hırka-i Şerif ve Şehzadebaşı’nda üç çeşme yaptırdı.
Belgrat valiliği döneminde, Belgrat kalesi dışında bir tophane inşa ettirdi. Okmeydanı Namazgahı’nın minberini yaptırdı. Namazgâh’ın minberinde şöyle yazılıdır:
“Bu makâmı yapdı çün Gürci Mehmed Paşa Gördiler anı yerinde tahsîn itdiler
Bu namazgâh oldı hakkâ şimdi
Okmeydanı’naBu fezâ-yı bî-nazîre necm-i hayrı saçdılar
Olmamışdı bu araya bendan evvel hiç nazar
Bu binâyı gördüler cândan dua itdiler
Bu makâmı göricek hâtıf didi târihiniHay mahallinde aceb mihrâb ve minber yapdılar.
Sene 1034.
(Kaynak: Murat Kasap, Osmanlı Gürcüleri, Gürcistan Dostluk Derneği Yayınları, İstanbul 2010, s.34-36)
GÜRCÜ ASILLI DEVLET ADAMLARI:
İremadze Hasan Fehmi Bey. ( 1875 Acara – 1933 İstanbul). Hüseyin Bey ile Hatice Hanım’ın oğlu. 6 yaşında iken ailesi ile birlikte Acara’dan hicret ederek Sinop’un Ayancık ilçesine bağlı Sazkışla köyüne yerleşti. İstanbul’da medrese ve hukuk eğitimi aldı. Darülfünun İlahiyat Şubesinde öğretmenlik yaptı. Ayancık ve Sinop müftülüğü yaptı. 1908’de yapılan seçimlerde Sinop milletvekili olarak Meclis-i Mebusan’a girdi. 1913’te Surre-i Hümayun Emini olarak Hicaz’a gönderildi ve hacı oldu.
Osmanlı Mebusan Meclisi’nde 2. Ve 3. Dönem milletvekili olarak görev yaptı. 1920’de İstanbul’un işgali sırasında Malta’ya sürgünü gönderildi. 1923’te TBMM 2.dönem seçimlerinde Kastamonu milletvekili seçildi. 3. ve 4. dönemlerde Kastamonu’dan milletvekilliği devam etti. Ceviz Ağacı, Hikmet-i Teşrii, Cihad hakkında Kürsi-i İslamda Bir Hitabe adlı yayımlanmış eserleri vardır. Ayşe Sıdıka Hanım ile evli idi. Çocukları Prof. Dr. Mehmed Edip Tümerkan (1902-1939), Hatice Mağbuta Oğultürk ( 1904-1993), Dr. Muhit Tümerkan ( 1906- 1977), Recep Nuri Tümerkan ( 1908-1978), Sıddık Tümerkan ( 1911-1986),
Yüksek Mühendis Ömer Faruk Tümerkan ( 1911-1991) ve Hüseyin Bekam Tümerkan’dır. Gürcüce, Arapça ve Fransızca bilmekte idi. Kastamonu Mebusu iken alınmış bir fotoğrafı ile Cihad Hakkında Kürsi-yi İslamdan bir Hitabe ve Hikmet Teşrii adlı eserlerinin kapak resimleri.
(Hayatı hakkında bkz. Murat Kasap, Osmanlı Gürcüleri, Gürcistan Dostluk Derneği Yayınları, İstanbul 2010, s.182)
