BİR SÖZLÜK DENEMESİ – KOZAHOR / BALLICA
–
KOZAHOR – Tao bölgesindeki yerleşimlerden biridir. Günümüzde Ballıca adıyla Oltu ilçesine bağlı bir köydür. Türkçeye Kozahor (قوزەخور) şeklinde girmiş olan yerleşim, Gürcüce Kotzahura’dan (კოწახურა) değişime uğramıştır. Kotzahura ise, sarıçalının (Lat. Berberis iberica) Gürcüce adı olan “kotzahuri” (კოწახური) kelimesinden türemiştir. Bu yer adı, buranın söz konusu bitkinin yetiştiği yer olduğunu ifade eder (9:819; 102; 28:224).
Kotzahura köyü, orta çağda Gürcistan’ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao’da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Türkçeye Kozahor (قوزەخور) şeklinde giren bu yerleşim, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Oltu sancağının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Köy bu tarihte 10 haneden oluşuyordu. Bir hane Müslüman olmuş, 9 hane Hristiyan olarak kalmıştı (9:75).
Kozahor köyü, 1835 tarihli nüfus defterinde Çıldır Eyaleti’ne bağlı Oltu sancağının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 11 hanede 41 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Kozahora köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 82 kişiden oluştuğu ortaya çıkar (9:81).
Kozahor köyü, 1828 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı (28:224). Kozahor köyü 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 392 kişiden oluşuyordu (40:247). Kotzahur veya Kozahor Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Ballıca olarak değiştirilmiştir (68:707). 1965 genel nüfus sayımında Ballıca köyünün nüfusu 564 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 195 kişi okuma yazma biliyordu (65:259).
Tetri Kharis Leksikoni
