Murat Kasap
Tarihten Sayfalar: 93 Harbi Batum Muhacirlerine Dair; Batum Asakir-i Muavene Ordusu (Yerli Gönüllü Kuvvetler)… Türkiye Gürcüleri Göç Etkinliği sunumumuzdan bir bölüm….1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı Kafkas Cephesi’nde Ruslar’a karşı savaşmak için Batum’da bulunan Düzenli Ordu Komutanlığına önce Hasan Tahsin Paşa, sonra Derviş Paşa getirilmiştir. Ayrıca yerli halktan destek amacıyla toplanan gönüllü kuvvetlerden Asâkir-i Muavene Ordusu adıyla bir ordu teşkil edilmiştir. Osmanlı Arşivi’nde yer alan belgeler; Batum Asâkir-i Muavene Ordusunun büyük çoğunluğunun bölgede yaşayan yerli Gürcüler ve Lazlardan teşkil edildiğini yazmaktadır. Gürcü Ümerasından Çürüksulu Tavdgiridze Ali Paşa, Lazistan Eşrafından Hurşitbeyzade Ali Rıza Paşa, Acara Eşrafından Himşiaşvili Şerif Bey gibi şahıslar, gönüllü kuvvetler toplanmasına öncülük etmişlerdir. Ayrıca diğer beyler ve medrese hocaları da gönüllü kuvvet toplayarak savaşa katılmışlardır. Asakir-i Muavene Ordusu komutanlığına Çürüksu/Kobuleti kasabası hanedanından Çürüksulu Ali Paşa ve yardımcılığına da kardeşi Osman Paşa tayin edilmiştir. Çürüksulu Ali Paşa’nın komutanlığında 4 alay 10106 asker yardımcı kuvvet teşkil edilmiş ve bu kuvvetler kendi aralarında düzenli ordunun teşkilatlanması şeklinde teşkilatlandırılmıştır. Acara Eşrafından Şerif Bey tarafından, Acara-i Ulya ve Acara-i Süfla kazaları ahalisinden 5 tabur 1200 nefer asakir-i muavene askeri toplanmıştır. Gürcü beylerinden Kığı kaymakamı Dede Bey Livane/Artvin’de 1100 nefer gönüllü kuvvet oluşturmuştur. Şavşat Ahaldaba köyünden Müderris Nadirzade Hüseyin Hilmi Efendi talebelerinden ve köylülerinden oluşturduğu 450 kişi ile savaşa iştirak etmiştir. Batum’da bulunan Düzenli Ordu’du taburlarının yardım için Tuna Cephesine ve Erzurum cepheleri için Ardanuç tarafına gönderilmesi sonrası Ekim 1877’den sonra bölgenin korunması tamamen Batum’un kahraman halkı tarafından yapılmıştır. Kafkas ve Balkan cephelerinde savaşı kaybeden Osmanlı ordusu, Batum cephesinde Asâkir-i Muâvene Ordusu’nun desteği ile Rus ordusuna galip gelmiştir. Bu cephede Asâkir-i Muâvene Ordusu’nun göstermiş olduğu direniş ve mukavemet yakın tarihimizde ender görülen bir kahramanlık örneği olmuş ve tarihimizin onur sayfalarına altın harflerle yazılmıştır. Asakir-i Muavene Ordusu neferlerinden birkaç isim şöyledir;
Yüzbaşı İnoğlu Memiş Ağa
Mülazım-ı Evvel Murvanidze Yusuf Ağa
Mülazım-ı Sani Kirvali Yusuf Ağa
Yüzbaşı Gorgadze Süleyman Ağa
Mülazım-ı Evvel Bolkvadze Şerif Ağa
Mülazım-ı Sani Maminoğlu Recep Efendi
Binbaşı Batıkzade Mahmud Ağa
Sağkol Ağası Kordladze Arslan Ağa
Solkol Ağası Golomanidze Hasan Ağa
Tabur Katibi Ali Rıza Efendizade Vahid Efendi
Tabur İmamı Katamadze Mehmed Efendi
Tabur Sancaktarı Batıkzade Süleyman Ağa…..
( Asakir-i Muavene hakkında Bkz. Murat Kasap, Osmanlı Arşiv Kayıtlarında 93 Harbi Batum Muhacirleri, İstanbul 2018, s.65-85)
