დავით ბაძაღუა 2011 წელს სტამბულში,ტაქსიმის გალერეაში მოწყობილ გამოფენაზე გავიცანი.მისი არაჩვეულებრივი ნახატების და კომპოზიციების დათვალიერების შემდეგ ვისაუბრეთ.აღმოჩნდა, რომ დავითი აფხაზეთიდან დევნილი იყო.იმიტომაც ჭარბობდა მის ნახატებში ზღვის თემა და ფერი.მშობლიური კუთხის,სახლის მონატრება და ემოცია ტილოზე იყო გადმოტანილი. მას შემდეგ წლები გავიდა.რჩეული მხატვრის შემოქმედებას ყოველთვის ინტერესით ვადევნებდი თვალს.ის დღეს უკვე ცნობლი მხატვარია,ხელოვანის შემოქმედება აღიარებულია საერთაშორისო მასშტაბით.მისი ნამუშევრები ამერიკის და ევროპის ქვეყნების მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებში ინახება. ხშირად იწვევენ საერთაშორისო გამოფენებსა და კონკურსებზე.
ბატონ დავითს პირადად დავუკავშირდი და სპეციალურად ქართული ამბების პორტალისთვის(Gürcü Haber Portalı) ვთხოვე ინტერვიუ.რა შეიცვალა და რა სიახლეებია მის ცხოვრებასა და შემოქმედებაში. მხატვარი ჩვენს კითხვებს საინტერესოდ პასუხობს.
-თქვენ აფხაზეთში დაიბადეთ და გაიზარდეთ,შემდეგ დევნილობაში გააგრძელეთ ცხოვრება.აფხაზეთი და დავით ბაძაღუა თითქმის განუყოფელია.დიდია მისი კვალი თვენს შემოქმედებაზე. გასული წლის ნოემბერში გამოფენა- „’აფხაზეთიდან აფხაზეთამდე’’მოაწყვეთ,რას ნიშნავს ეს სახელწოდება?
დავით ბაძაღუა:„აფხაზეთიდან აფხაზეთამდე’’- ეს არსია დღევანდელი ცხოვრების,ჩემი შინაგანი ფილოსოფიური სახელწოდება,ჩემი შთაგონებაა.აფხაზეთიდან წამოვედი,მაგრამ აფხაზეთამდე ყველაფერი უნდა გავაკეთო. მანძილი, რომელიც სათაურის შიგნით მოექცა, ერთგვარ ტკივილს და იმედს ერთდროულად გამოხატავს.იქიდან წამომყვა ტკბილი ბავშვობა, ლამაზი მოგონებები-ეს დავკარგე ,წაგვართვეს . მაგრამ ჩემშია მეორე აფხაზეთი.რომლის იმედით ვცოცხლობ.რომელიც დააბრუნებს ჩემს ხალხს.დაავიწყებს იმას რაც იყო წართმეული.მე არ ვგულისხმობ ტერიტორიას, სახლებს, ქონებას.წართმეულია პერიოდი,რომელშიც უნდა გვეცხოვრა,მოგონებები სითბო და ერთმანეთის სიყვარული.
-თქვენ თბილისში ცხოვრობთ, გაქვთ თუ არა კავშირები აფხაზეთთან . ამ ხნის განმავლობაში თუ გადასულხართ და მოგინახულებიათ თქვენი სოფელი, სახლი?
დავით ბაძაღუა: კავშირები მაქვს რასაკვირველია,დედა და ძმა გალის რაიონში ცხოვრობენ და თითქმის ყოველდღე ვეკონტაქტები ტელეფონით. 2004 წლის შემდეგ აღარ გადავსულვარ, რადგან ტყვედ აღმოვჩნდი,როდესაც ქართულ სკოლებში წიგნებს ვარიგებდი.აფხაზებმა დამაკავეს და2 თვის განმავლობაში დაკარგულად ვითვლებოდი.ახლობლებმა არ იცოდნენ ცოცხალი ვიყავი თუ მკვდარი.შემდეგ ჩვენი სახემწიფოს და გაეროს ჩარევით მოხდა ჩემი განთავისუფლება.მაშინდელი გაეროს გენერალური მდივნის კოფი ანანის ანგარიშშიც არის ინფორმაცია ჩემი განთავისუფლების შესახებ.
სოციალური ქსელით,ძირითადად აფხაზ მხატვრებს ვესაუბრები სამომავლო გეგმებზე.ხშირად ვაწვდი წინადადებებს, მაგრამ ისინი ვერ თანხმდებიან, რადგან თუ ქართველებთან ერთად მოაწყობენ გამოფენებს, ან რამე ღონისძიებაში მონაწილეობას მიიღებენ, პრობლემები ექნებათ ხელისუფლებასთან. შეხვედრებიც გვაქვს ხანდახან სუფრასთან, რა თქმა უნდა გაუხმაურებლად.ჩვენ ძალიან ახლობელი ხალხი ვართ შინაგანად.რომ არა მესამე ძალა,რომლის აღიარებასაც ბევრი აფხაზი ხმამაღლა ერიდება დღეს შესაძლოა ჩვენ ძველებურად ერთად გვეცხოვრა.
-წლების განმავლობაში აფხაზეთის მხატვართა კავშირის ხელმძღვანელობდით. რატომ დატოვეთ თანამდებობა ?
დავით ბაძაღუა: აფხაზეთის მხატვართა კავშირის თავჯდომარეობიდან თებერვლის თვეში გადავდექი.მიზეზი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ხელმძღვანელობის მხრიდან თანადგომის არარსებობა გახდა. აფხაზეთის მხტვართა კავშირი მათთვის საინტერესო არარის.დაფინანსება შეაჩერეს,არადა ძალიან მცირე თანხაზე იყო საუბარი.ამ მცირე ბიუჯეტით ქვეყნისთვის ძალიან საინტერესო და სასარგებლო პროექტების გაკეთება შეგვეძლო.
-ბოლო 10 წელია აქტიურად ეწყობა თქვენი გამოფენები,როგორც საქართველოში, ასევე ამერიკის და ევროპის ქვეყნებში.რამ განსაზღვრა თქვენი შემოქმედებისადმი ასეთი ინტერესი?
დავით ბაძაღუა: ბევრს ვმუშაობ და ძალიან აქტიური ვარ. მხოლოდ დიდი შრომის შედეგად შეძლება დაგინახონ . შემოქმედების ინსპირაცია ყველაფერია რაც ჩემს გარშემო ხდება. მუდმივი მუშაობა საჭიროა, ინფორმაციასთან და ემოციებთან ერთად პროფესიონალიზმი გამოხატავს სისრულეს და განაპირობებს სურათის სიძლიერეს.რამდენად შორს წავა,რამდენი ადამიანი ნახავს შენს მიერ შექმნილს.ჩემი ბევრი სურათი მიმოფანტულია მსოფლიოს მუზეუმებში.გალერეებში, კერძო კოლექციებში.მისი მფლობელები არიან პრეზიდენტები, შეიხები, კერძო კოლექციონერები.
პატარა გალერეა მაქვს თბილისში ვერცხლის ქუჩაზე.იქ სხვადასხვა ქვეყნებიდან ბევრი უცხოელი მოდის.ახლახანს, იქ შეძენილი პორტრეტის მყიდველებმა შემატყობინეს,რომ ჩემი ნახატი პოლონეთის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში დაბინავდა.ძალიან გამიხარდა.
-თქვენს გამოფენაზე ცნობილის ირლანდიელი მომღერალი კრის დებურგი იმყოფებოდა.ამ ისტორიას როგორ გაიხსენებთ?
დავით ბაძაღუა: ბათუმში, ერას მოედანზე 4 მხატვრის გამოფენა იყო ღია ცის ქვეშ.მეც ვმონაწილეობდი.მთელი დღის განმავლობაში უამრავი დამთვალიერებელი,ტურისტი ეწვია გამოფენას.საღამოს მოედანზე პრეზიდენტიც გამოჩნდა თანმხლებ პირებთან ერთად.რამდენიმე ადამიანი გაჩერდა ჩემს ნამუშევრებთან და ერთ ერთმა მთხოვა, რომ საუბარი უნდოდათ ჩემთან.ძალიან დაღლილი ვიყავი და სიმართლე გითხრათ დიდად ყურადღება არ გამოვიჩინე .ეს ადამიანი მიხვდა და მითხრა,თქვენ ალბათ არ იცით ვის აინტერესებს თქვენი ნახატები და გამაცნო კრის დე ბურგი.მისი კონცერტი, მეორე დღეს ,უნდა ყოფილიყო ბათუმში.ნახევარი საათი ვისაუბრეთ. მას აინტერესებდა, თუ რატომ მქონდა ჩემს კომპოზიციებში ამდენი მუსიკალური თემა. თბილისში,რუსთაველის ქუჩაზე, ჩემს სახელოსნოს მოპირდაპირე მხარეს აფხაზეთის სახელმწიფო კაპელა მეცადინეობდა, ყოველდღე მათი სიმღერის ხმა შემოდიოდა და ამის ფონზე მიწევდა ხატვა.ასე გაჩნდა ჩემს ნახატებში მუსიკა.აღტაცებული იყო,5 სურათი შეარჩია და შეიძინა .
– კონკურსებზე რას გვეტყვით?
დავით ბაძაღუა: არის კონკურსები რომელშიც ვიღებ მონაწილეობას.ნიუ იორკში, მანჰეტენზე მდებარე გალერეა „აგორა“-ში გავიმარჯვე.არჩეულ 12 მხატვარს შორის მეც მოვხვდი.შემდეგ თბილისში წლის საუკეთესო ფერწერული ნახატის პრიზი 2 -ჯერ მერგო.ამ წლის დეკემბერში კი გიორგი შერვაშიძის სახელობის სახელმწიფო პრემია მომანიჭეს,ორი სურათის წარდგენისათვის.ეს სურათებია „ჩემი ბავშვობის ნავი“და „ჩემი სახლისკენ მიმავალი გზა“.
ბავშვობის ნავი, რომელიც აფხაზეთში დავტოვე დღემდე მახსოვს. ზღვაში შემავალ პატარა მდინარესთან, სოფელ გაგიდაში მუდმივად იდგა ეს ნავი და უანგაროდ ემსახურებოდა ადამიანებს.რამდენიმე წლის შემდეგ მომიწია მშობლიურ სოფელში გადასვლა, რა თქმა უნდა “არალეგალურად”. იქ ყოფნისას მოვინახულე ჩემთვის საყვარელი ადგილები, მათ შორის ჩემი ბავშვობის ბილიკი, მდინარეც, რომელიც ზღვაში შედიოდა.ნავის ძებნა დავიწყე ,მაგრამ მხოლოდ თოკი და ნავის წინა ნაწილი დავინახე ისიც ნახევრად წყალში ჩაძირული.ამ ყველაფერზე დიდხანს ვფიქრობდი .ამ ნავს სული გააჩნია მას ბევრად მეტი სიკეთე გაუკეთებია, ვიდრე მე, ან რომელიმე ჩემს ნაცნობ მეგობარს.მე ის დავხატე და გავაცოცხლე, სხვანაირად არ შემეძლო.
მეორე კომპოზიცია „ჩემი სახლისკენ მიმავალი გზა“-ეს არის რკინიგზის ლიანდაგი და ხიდი მდინარე ენგურზე. რკინიგზის ლიანდაგი უკან ჩანგრეულია მაგრამ მაინც მიდის ერთი ადამიანი აფხაზეთის მხარეს, საიდანაც ნათელი წერტილი ჩანს.ამ ერთ ადამიანში გავაერთიანე სრულიად საქართველო, რომელიც ხიდზე გადადის.
-თურქეთში რამდენიმე გამოფენა გაქვთ მოწყობილი.კიდევ თუ გეგმავთ სამომავლოდ რამე ღონისძიებას?
დავით ბაძაღუა: მოწვევბი ხშირად არის თურქეთიდან. სამჯერ მქონდა გამოფენა და ძალიან საინტერესო ღონიძიებებით დაგვხვდნენ. სტამბულის მერმა ვახშამზე მიგვიწვია .იქ ბევრი ჩვენებური იყო.გვეფერებოდნენ, თავზე გვევლებოდნენ.ჩემი ორი სურათიც შეიძინეს.
თურქეთში სამომავლოდ აფხაზი მხატვრების მოწვევას ვგეგმავ.ისინი თბილისში არ მოდიან,მაგრამ თურქეთში ჩამოვლენ.ველოდებით მხატვართა კავშირის დაფინანსებას, ეს რომ გადაწყდება მოვიწვევთ ჩვენს დევნილ მხატვრებს, აფხაზ მხატვრებს და საქართველოს მხატვართა კავშირთან ერთობლივად მოვაწყობთ გამოფენას.ამით მსოფლიოს დავანახებთ,რომ ხელოვნებას და კულტურას ბევრად უფრო მეტი შეუძლია.
”ABHAZYA BENİM EVİM” David Badzaghua İle Söyleşi: Veriko Chichiashvili-Chelik
David Badzaghua ile 2011 yılında İstanbul’daki Taksim Galerisi’ndeki bir sergide tanıştım. Sıradışı resim ve kompozisyonlarından bahsettikten sonra onun hakkında konuştuk, David’in Abhazya’dan sürgün olduğu ortaya çıktı çünkü deniz teması ve rengi resimlerinde hakim oldu. O zamandan bu yana yıllar geçti, seçilen sanatçının eserlerini her zaman ilgi ile izledim, bugün zaten tanınmış bir sanatçı, sanatçının eseri uluslararası alanda tanınıyor, eserleri Amerika ve Avrupa’daki müzelerde ve özel koleksiyonlarda tutuluyor. Genellikle uluslararası sergilere ve yarışmalara davet edilirler.
Ben şahsen David’le temasa geçtim ve özellikle Gürcü Haber Portalı için röportaj istedim, hayatında ve işinde neler değişti ve yenilikler neler? Sanatçı sorularımızı ilginç bir şekilde cevaplıyor.
– Abhazya’da doğdunuz ve büyüdünüz, sonra sürgünde yaşamaya devam ettiniz, Abhazya ve Davit Badzaghua neredeyse ayrılmaz, yaratıcılığınızın büyük izleri var. Geçen yıl Kasım ayında “Abhazya’dan Abhazya’ya” sergisini düzenlediniz, bu isim ne anlama geliyor?
David Badzaghua: “Abhazya’dan Abhazya’ya” – bu, bugünün yaşamının özü, iç felsefi adım, ilham kaynağım. Abhazya’dan ayrıldım, ancak Abhazya’ya her şeyi yapmalıyım. Başlığın içindeki mesafe aynı zamanda bir tür acı ve umut ifade ediyor.Oradan tatlı bir çocukluk, güzel anılar vardı – kaybettim, götürüldüm. Ama içimde başka bir Abhazya daha var, umarım içinde yaşamayı umarım insanlarımı geri getirecek, neyin götürüldüğünü unutacak, bölge, evler, mülk demek istemiyorum. İçinde yaşamamız gereken dönemden yoksun, birbirimize sıcaklık ve sevgi anıları.
– Tiflis’te mi yaşıyorsunuz, Abhazya ile herhangi bir bağlantınız var mı? Bu süre zarfında köyünüzü evinize taşıdınız ve ziyaret ettiniz mi?
David Badzaghua: Tabii ki bağlantım var, annem ve erkek kardeşim Gali bölgesinde yaşıyor ve neredeyse her gün telefonla iletişim kuruyorum. 2004’ten beri hareket etmedim çünkü Gürcü okullarında kitap dağıtırken yakalandım, Abhazlar beni tutukladı ve 2 ay boyunca kayıp olarak kabul edildim, akrabalarım hayatta mı yoksa ölü mü olduğumu bilmiyorlardı. Daha sonra devletimizin ve BM’nin müdahalesiyle serbest bırakıldım, o zamanki BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın raporu da serbest bırakılmam hakkında bilgiler içeriyor.
Sosyal ağda, esasen Abhaz sanatçılarla gelecek planları hakkında konuşuyorum, sıklıkla önerilerde bulunuyorum, ancak aynı fikirde değiller, çünkü Gürcülerle sergiler düzenlerse veya bir şeye katılırlarsa, hükümetle sorunları olacaklar. Tabii ki bazen masalarda da toplantı yapıyoruz, tabii ki sessiziz. İçeride çok yakınız. Eğer pek çok Abhazlı’nın bugün yüksek sesle kaçındığı üçüncü güç için değilse, belki eski günlerde birlikte yaşıyorduk.
– Senelerdir Abhaz Sanatçılar Birliği’ne liderlik ediyorsun. Neden pozisyondan ayrıldın?
David Badzaghua: Sanatçılar Birliği başkanlığından Şubat ayında istifa ettim; bunun sebebi Abhazya Özerk Cumhuriyeti başkanlığından desteğinin olmamasıydı. Abhazya Sanatçılar Birliği onlar için ilginç değil.Finansman durduruldu, ancak çok az bir miktar konuşuldu.Bu küçük bütçeyle ülke için çok ilginç ve faydalı projeler yapabilirdik.
– Sergileriniz son 10 yıldır Gürcistan’da ve Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkelerinde aktif olarak düzenlendi.İşinize bu ilgiyi ne tanımladı?
David Badzaghua: Çok çalışıyorum ve çok aktifim. Seni ancak sıkı çalışmalarla görebilecekler. Yaratıcılık ilhamı çevremde olan her şeydir. Sürekli çalışmaya ihtiyaç vardır, bilgi ve duygularla birlikte profesyonellik, görüntünün bütünlüğünü ifade eder ve görüntünün gücünü belirler, ne kadar ilerleyeceğini, kaç insanın eserlerinizi göreceğini! Resimlerimin birçoğu dünyadaki müzelere dağılmıştır. Galeriler, özel koleksiyonlar.
Tiflis’teki Silver Street’te küçük bir galerim var. Pek çok yabancı farklı ülkelerden geliyor, yakın zamanda oraya aldığım portrenin alıcıları, resmimin Polonya’daki Çağdaş Sanat Müzesi’nde yer aldığını bildirdi.
– Ünlü İrlandalı şarkıcı Chris Deburg serginizde hazır bulundu, bu hikayeyi nasıl hatırlıyorsunuz?
David Badzaghua: Batum’da Era Meydanı’nda 4 sanatçının yer aldığı bir açık hava sergisi de katıldım, tüm gün boyunca çok sayıda izleyici ve turist sergiyi ziyaret etti, akşam Cumhurbaşkanı çevresi ile meydanda göründü. Yoruldum ve size çok fazla dikkat etmediğim gerçeğini söylemek için bu kişi anladı ve bana söyledi, muhtemelen resimlerinizle kimin ilgilendiğini bilmiyorsunuz ve beni Chris de Burgh ile tanıştırdınız, ertesi gün konseri Batum’da olmalı, yarım saat konuştuk. Bestelerimde neden bu kadar çok müzikal temam olduğunu merak etti. Tiflis’te, Rustaveli Caddesi’nde, atölyemin karşısında Abhazya Devlet Şapeli çalışıyordu, şarkılarının sesi her gün geliyordu ve arka planda resim yapmak zorunda kaldım. Beğenilen, 5 resim seçildi ve satın alındı.
– Yarışmalar hakkında bize ne söyleyebilirsin?
David Badzaghua: Katıldığım yarışmalar var, New York, Manhattan’daki Agora Galerisi’nde kazandım, seçilen 12 sanatçı arasındaydım, daha sonra Tiflis’te yılın en iyi resmi ödülünü kazandım, bu yılın Aralık ayında Giorgi Shervashidze Devlet Ödülü’ne layık görüldüm. İki resim sunmak için: Bu resimler “Çocukluk teknem” ve “Evime giden yol“.
Abhazya’da bıraktığım çocukluk botunu hala hatırlıyorum. Bu tekne sürekli olarak denizdeki küçük nehir kenarında, Gagida köyünde duruyordu ve bencilce insanlara hizmet ediyordu.Bir kaç yıl sonra tabii ki “yasadışı” olarak kendi köyüme taşınmak zorunda kaldım. Orada çocukluğumun izleri, denize akan nehir de dahil olmak üzere en sevdiğim yerlerden bazılarını ziyaret ettim, tekneyi aramaya başladım, ancak sadece ip ve teknenin ön kısmı yarıya batmıştı. Benden ya da tanıdıklarımdan herhangi birini çizdim ve canlandırdım, başka türlü yapamadım.
İkinci kompozisyon olan “Evime Giden Yol”, bir demiryolu hattı ve Enguri Nehri üzerinde bir köprüdür. Demiryolu hattı çöktü, ancak Abhazya tarafına giden, net bir noktanın görülebileceği bir kişi var, bu kişide köprüyü geçen Gürcistan’ın tamamını birleştirdim.
– Türkiye’de çeşitli sergiler düzenlediniz, gelecekte başka bir etkinlik planlıyor musunuz?
David Badzaghua: Davetiyeler genellikle Türkiye’den. Üç kez bir sergi açtım ve bizimle çok ilginç etkinliklerle tanıştılar. İstanbul Belediye Başkanı bizi yemeğe davet etti, çoğumuz vardı, bizi renklendiriyorlardı, bize bakıyorlardı, iki resımımı da aldılar.
Gelecekte Abhaz sanatçıları Türkiye’ye davet etmeyi planlıyorum, Tiflis’e gelmiyorlar ama Türkiye’ye gelecekler, Sanatçılar Birliği’nin finansmanını bekliyoruz. Bu sorun çözülürse, mülteci sanatçılarımızı, Abhaz sanatçıları ve Gürcü Sanatçılar Birliği’ni bir sergi düzenlemeye davet edeceğiz. Bu, dünyaya sanat ve kültürün çok daha fazlasını yapabileceğini gösterecek.
