Tsikhegoci / ციხეგოჯი
Eski Egrisi Krallığı’nın ana kalesi ve kenti. Buranın bir adı da Megrelce Nokalakevi’dir ve Gürcüce “Nakalakevi” ile aynı kelimedir. Nokalakevi/Nakalakevi anlam olarak “eskiden kent olan yer, eski kent alanı” anlamına gelir. Tsikhegoci ve Nokalakevi adlarını taşıyan bu tarihi kale kentten Yunan kaynaklarında Arkeopolis diye bahsedilmektedir.
Nokalakevi, Batı Gürcistan’da, Samegrelo bölgesinin Senaki yerleşim alanının 17 km kuzeydoğusunda, Tekhura çayının sol yamacında kuruludur. Nokalakevi’nin bulunduğu alanda, insan yaşamının izleri, MÖ Birinci bin yılın başlarından itibaren karşımıza çıkmaktadır.
Tarihçi Leonti Mroveli’nin anlattığına göre; Nokalakevi, yani Tsikhe-Goci, Kuci’nin kalesidir (MÖ 4. Yüzyıl) ve adı da buradan, yani Tsikhe-Kuci’den gelmekte olup, Kuci-Kalesi demektir. Kuci, mitolojik kent Aia’nın olduğu yerde kurmuştu bu kale kenti. Kuci, Parnavaz’ın en yakın mücadele arkadaşıydı. Parnavaz, yardım almak için Kuci’nin yanına gelmiş olup, ortak orduyu onlar burada hazırlamışlar, beraber Kartli’ye geçerek Azo’yu yenmişlerdir. İki tarihi ana kentin, Mtskheta ve Tsikhegoci’nin birlikteliği ile kurulan Gürcü devlet geleneği işte bu dönemden başlamaktadır
Argonotların ünlü efsanesi de Nokalakevi’yle ilişkilidir. Efsanenin çeşitli versiyonlarına göre; Argonotların, Kral Aiet’e ait altın postu çaldıkları, Aiet’in yönettiği efsanevi kent Aia tam olarak burada yer alıyordu. Bu efsanede, Aiet’in sarayı da anlatılmıştır. Sarayın büyük surları, geniş kapıları, bakır mazgallarla süslenmiş yüksek taş sütunlar vardı. Bahçesinde üzüm asmaları vardı. Asmaların altında 4 şadırvan vardı. Bu şadırvanlardan süt, şarap, hoş kokulu yağlar ve su kesintisiz olarak akıyordu.
Tsikhegoci, dönemin iki büyük imparatorluğunun; Roma (Bizans) ve Pers (Sasani İran) imparatorluklarının mücadele alanlarından biriydi ve iki imparatorluk Egrisi (Lazika) Krallığı’nın bu merkezinde 6. Yüzyılda karşı karşıya gelerek savaştılar.
Tsikhegoci 7. Yüzyılda da önemini korumaya devam ediyordu.
735-738 yıllarında Araplar Gürcistan’a girdi. Arap ordularının başında Gürcistan’a giren ve birçok yeri tahrip eden, büyük katliamlar yapan Sağır Mervan/Murvan Kru lakaplı Mervan Bin Muhammed Tsikhegoci/Nokalakevi’yi yerle bir etti.
Bu tarihten sonra Tsikhegoci bir daha eski ihtişamlı günlerine dönemedi ve sıradan bir köy haline geldi.
Kaynak: Gürcü Ansiklopedik Sözlüğü/ქართული ენციკლოპედიური ლექსიკონი
