Zakaria Çiçinadze / ზაქარია ჭიჭინაძე
Yayıncı, tarih ve edebiyat araştırmacısı, kendini Gürcüce okuma yazmanın yaygınlaştırılmasına adamış büyük bir toplum adamıdır. 1853-1931 yılları arasında yaşamıştır. Mezarı Tiflis’te Mtazmindas Panteoni adlı ağırlıklı olarak önemli edebiyatçıların defnedildiği özel mezarlıktadır.
O dönemde Gürcistan Tiflis Valiliği ve Kutaisi Valiliği adlı iki idari birim şeklinde Rusya İmparatorluğu’nun işgali altındaydı. Zakaria Çiçinadze [ზაქარია ჭიჭინაძე] Gürcü ulusunun, ülkesinin ve dilinin zor şartlar altında olduğu bir dönemde Gürcüce okuma yazmanın gelişmesi için mücadele etmiştir. Çalışma alanı içerisine Osmanlı Gürcistan’ı diye tabir edilen tarihsel Güney ve Güneybatı Gürcistan toprakları içerisinde yer alan bugünkü Artvin ili çevreleri ile Gürcistan’ın Açara Bölgesi de dâhildir.
Zakaria Çiçinadze ilköğretim sonrası okula devam etmemiş, ancak kendi kendisini ileri düzeyde eğitmiş bir yetenektir. 13 yaşında çalışma hayatına atılmış, tütün fabrikasında ve otelde çalışmıştır. Bir dönem sansür komisyonunda da görev yapmıştır. En başından itibaren tarih ve coğrafya ile yayınlara karşı ilgiliydi.
Droeba Gazetesi’nde çalıştığı dönemde Sergei Meskhi ile yakınlaştı. 1872 yılından itibaren Droeba Gazetesi’nde Zakaria Çiçinadze’nin yazıları yayımlanmıştır. Gazetede yazar adı olarak Mtazmindeli mahlasını kullanıyordu.
1875-1878 yılları arasında 500’den fazla eski Gürcü elyazmasını toplamış, kendi yorumlarını ekleyerek yayımlamıştır. Zakaria yazdığı kitapları kendi matbaasında basıyor ve dağıtımını da kendisi yapıyordu.
300 yıl Osmanlı İmparatorluğu’nun elinde olan Güney ve Güneybatı Gürcistan toprakları Rusya tarafından işgal edilmiş, bu şekilde tüm Gürcistan Rusya İmparatorluğu sınırları içine girmişti. Osmanlı Gürcistan’ı dedikleri topraklarda Osmanlı döneminde Gürcü dili gerilemiş, Gürcü dilinde eğitim ve yayınlar son bulmuş, Gürcüce okuma yazma bilenlerin sayısı çok azalmıştı.
Gürcistan’a hakim olan Rusya İmparatorluğu’nun Gürcistan’da Gürcüce okuma yazmayı yaygınlaştırmak gibi bir hedefi yoktu. Rusya’nın amacı tüm Gürcistan’da Rus kolonizasyonunu oluşturmak, Rusça’yı yaygınlaştırıp her alanda hâkim kılmaktı.
Zakaria Çiçinadze, İlia Çavçavadze, Dimitri Kipiani, Akaki Tzereteli gibi topluma öncülük yapan onlarca vatansever Gürcünün şahsi çabaları Rusya’nın amacına ulaşmasını engellemiştir. Onların çalışmaları bu konuda etkili sonuç vermiş, Gürcüce okuma yazmanın yaygınlaşması ve Gürcü edebiyatının Gürcistan’ın her tarafından yeniden ayağa kaldırılması sağlanmıştır.
Zakaria Çiçinadze’nin [აქარია ჭიჭინაძე] amacı Gürcistan’ın diğer alanlarında olduğu gibi Osmanlı’dan alınmış Gürcü topraklarında da okuma yazmanın yaygınlaştırılmasıydı. Zakaria Çiçinadze bu amaçla Güney ve Güneybatı Gürcistan toprakları içerisindeki bugünkü Artvin ili çevreleri ile Gürcistan’ın Açara Bölgesi topraklarını köy köy gezmiş ve bir müddet oralarda bulunmuş; köylülere Gürcüce kitapları dağıtarak onlara okuma yazma öğretmiştir. Bu bölgelerde yaşayan anadili Gürcüce olan fakat okuma yazmadan uzun zamandır uzak kalmış Gürcülerin kendi dillerinde yazmaya yeniden başlamalarında Zakaria Çiçinadze’nin rolü ve katkısı büyüktür.
