Teimuraz Gvantseladze: 103 yıl önce, 11 Mayıs 1918’de Batumi’de gerçekleştirilen uluslararası konferansta “Dağlı Cumhuriyeti bağımsızlık deklerasyonu” onaylandı (Çevirenin notu: O tarihte Batumi Osmanlı kontrolündeydi. Osmanlılar Birinci Dünya Savaşı devam ederken 1918’de Batumi’ye girdi, bu savaşta yenilince Mondros Mütarekesi’yle çıkarıldı. İlk kez o yıllarda gündeme gelip Osmanlı ve İngiliz projesi olarak kurulup kısa sürede dağılan Dağlı Cumhuriyeti, Kuzey Kafkasya Dağlı Cumhuriyeti olarak da bilinir).
O bağımsızlık deklerasyonunda, bu cumhuriyetin sınırları içine girdiği belirtilen bölgelerin adları şu şekilde verilmişti: Dağıstan, eski Tergi (Terek) Olku (bölgesi), Stavrapol Guberniası (valiliği), Kuban Olku (bölgesi) ve Karadeniz Guberniası (valiliği).
Abaza /Apsua/Apsuva tarihçilere sorsanız, size, Dağlı Cumhuriyeti’ne Apkhazeti’nin (Abhazya) de girdiğini söylerler ve hatta bu cumhuriyetin başkenti Sokhumi idi derler, fakat bu böyle değildi; bağımsızlık “deklerasyonunda” Apkhazeti’nin adı hiç geçmiyor. Apkhazeti, Gürcistan’ın diğer kesimiyle birlikte Amierkafkasya Federasyonu’nun (Güney Kafkasya Federasyonu) parçasıydı. İşte o deklerasyonun 2. Maddesi:
“2. Территория нового государства будет иметь своими границами на севере те же самые географические границы, какие имели области и провинции Дагестана, Терека, Ставрополя, Кубани и Черного моря в бывшей Русской Империи, с запада – Черное море, с востока – Каспийское море, на юге – границу, подробности которой будут определены по соглашению с Закавказским правительством”.
Şu da dikkat çekicidir ki, bundan 30 yıl önce Abaza/Apsua/Apsuva bölücüleri Dağlı Cumhuriyeti’nin 2 bayrak alternatifinden birini, üzerinde yeşil beyaz şeritler ve 7 yıldız olanını sahiplenip kendilerine mal ettiler.
Yeşil şeritler Kuzey Kafkasya’da yayılan İslâmın, beyaz şeritler ise Kozak Hıristiyanların sembolüydü.
Aşağıdaki birinci ve ikinci fotoğrafta Dağlı Cumhuriyeti bayraklarının iki veryasyonunu, üçüncü fotoğrafta ise şimdiki Apkhazeti bayrağını görüyorsunuz.
103 წლის წინ, 1918 წლის 11 მაისს ბათუმში გაიმართა საერთაშორისო კონფერენცია, რომელმაც დაამტკიცა “მთიელთა რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია”.
დეკლარაციაში დასახელებული იყო ის ტერიტორია, რომელიც იგულისხმებოდა ამ რესპუბლიკის შემადგენლობაში: დაღესტანი, ყოფილი თერგის ოლქი, სტავროპოლის გუბერნია, ყუბანის ოლქი და შავი ზღვის გუბერნია.
აფხაზ ისტორიკოსებს რომ ჰკითხო, გეტყვიან, მთიელთა რესპუბლიკაში აფხაზეთიც შედიოდა და დედაქალაქიც სოხუმი იყოო, მაგრამ ეს ასე არ ყოფილა, ვინაიდან “დეკლარაციაში” აფხაზეთი სრულებით არ იხსენიება – აფხაზეთი დანარჩენ საქართველოსთან ერთად ამიერკავკასიის ფედერაციის ნაწილი იყო. აი, დეკლარაციის მე-2 მუხლის ტექსტიც:
“2. Территория нового государства будет иметь своими границами на севере те же самые географические границы, какие имели области и провинции Дагестана, Терека, Ставрополя, Кубани и Черного моря в бывшей Русской Империи, с запада – Черное море, с востока – Каспийское море, на юге – границу, подробности которой будут определены по соглашению с Закавказским правительством”.
საყურადღებოა ისიც, რომ ამ 30 წლის წინ აფხაზმა სეპარატისტებმა მიითვისეს მთიელთა რესპუბლიკის დროშის 2 ვარიანტიდან ერთ-ერთი, რომელზეც გამოსახულია მწვანე და თეთრი ზოლები და 7 ვარსკვლავი.
მწვანე ზოლები ჩრდილოეთ კავკასიაში ისლამის გავრცელების სიმბოლო იყო, თეთრი კი – კაზაკთა ქრისტიანობისა.
პირველ და მეორე სურათებზე ხედავთ მთიელთა რესპუბლიკის დროშის ორივე ვარიანტს, ხოლო მესამე სურათზე – ამჟამინდელ აფხაზურ დროშას.
Çeviri Erdoğan Şenol
