15.-16. Yüzyılda Gürcistan’ın durumu ve dönemin feodal prensleri Cakeliler’in icraatlarından kesitler.
Feodal Bağvaşi’ler sahneden çekildikten sonra 12. Yuzyılda Samtskhe yöneticisi olarak öne çıkan Cakeliler uzun yıllar Gürcistan krallarının yakınları, kraliyet sarayında yönetici ve ordu komutanıydılar. Zaman sonra kralların da yanlışları nedeniyle kraliyet ailesiyle anlaşmazlık yaşayınca bunu ihanete kadar götürdüler.
Gürcistan Krallığı’na başkaldıran Samtskhe Prensi (Atagabi) II. Kvarkvare Cakeli 1462 senesinde Akkoyunlu lideri Uzun Hasan’la işbirliği yaptı ve Akkoyunluları Gürcistan topraklarına soktu. Kvarkvare’nin ihanetiyle Lore’ye Akkoyunlular yerleşti. Kvarkvare zafer sarhoşluğu içindeydi ama bir başka isyancıya ilham verdiğini bilmiyordu.
İmereti’deki Bagrati de zayıf kral 8. Giorgi’yi gözüne kestirmişi. 1463’te üzerine yürüdü ve Çikhori’deki savaşta Kral’ı yendi. Kral 8. Giorgi atalarının gölgesi bile olamayacak kadar güçsüz bir kral ve kişilikti. İmereti’deki Bagrati de Bragrationi soyundandı ama krallık ailesinden değildi. 1465 yılında 8. Giorgi küçük bir birliğe öncülük edip güya Kvarkvare’yi cezalandırmak için yola çıktı. Paravani Gölü kıyısında kamp kurdu. Kvarkvare baskın yaptı ve Kral’ı esir aldı.
Krallık ailesinden birini esir almak Gürcistan’da büyük suç ve günah sayılıyordu. Kvarkvare bu suçu işledi. Gürcülerin birbirleriyle savaşı devam etti. İşte bu tarihler eskinin güçlü ülkesi Birleşik Gürcistan Krallığı’nın parçalandığı yıllardır.
Daha sonra küçük krallıklar kuruldu (Kartli, Kakheti ve İmereti krallıkları), bir de krallık haline dönüşmek isteyen Samtskhe Prensliği vardı. Samegrelo, Apkhazeti ve Guria prenslikleri gibi Samtskhe de İmereti Krallığı içinde kaldı fakat bir süre sonra Samtske İmereti’den de koptu. Bunların hepsi Kartveli yani Gürcüydü. Gürcistan bu tarihten sonra bir daha eskisi gibi olamadı.
II. Kvarkvare’nin soyundan gelen Samtskhe Prensi IV. Kvarkvare, 1579 yılında kardeşi Manuçar’la beraber Konstantinepol’e gidip Osmanlı padişahının kapısında görüşmek için günlerce bekleyen kişidir. Kâh Akkoyunlular kâh Safevi İran’la işbirliği yaparak Gürcistan Krallığı’ndan ayrılıp kendi hükümdarlıklarını kurmak isterken tüm ülkeye kaybettirdikleri gibi ellerindekini de kaybettiler.
1578’de Osmanlıların İran karşısındaki zaferinden sonra dönemin bu güçlü imparatorluğuna kolay lokma oldular. Ataları II. Kvarkvare gibi feodal çıkarları uğruna Gürcistan krallarının hakimiyetini tanımayan ve başka ülkelerle işbirliği içinde olan bu iki Gürcü kardeşten Manuçar daha ileri gitti; Padişaha yaranmak ve ağabeyini ekarte etmek için dinini değiştirdi, sünnet de oldu, böylece Padişah Manuçar’a Samtskhe topraklarının yönetimi hakkını verdi. Gürcü toprakları Samtskhe’de Osmanlı himayesindeki Çıldır eyaleti (Akhaltsikhe yani Ahıska merkezli) böylece kuruldu. 1828 yılına kadar bu topraklar Osmanlı hakimiyetideydi.
