BİR SÖZLÜK DENEMESİ – TOLGOMURİ
TOLGOMURİ – Tarihsel Gürcü coğrafyasına özgü bir zeytin cinsidir. Tolgomuri (თოლგომური) adı, Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Salkımlı köyünün eski adı olan Tolgomi’den gelir ve bu türün bu civarda yetiştiği anlaşılmaktadır (140:31).
Gürcü araştırmacı M. Ğlonti’nin 1960 yılında yayımlanan kitabında saydığı Gürcü zeytin cinslerinden biri Tolgomuri’dir (140:31). Artvin vilayeti üzerine çalışmasıyla tanınan Muvaddid Zeki 1927 yılında Artvin bölgesinde yetişen zeytin çeşitleri olarak Gorvala, Butko (“Putko”), Oturi (“Otur”) ve Tbilisuri’yi (“Tiflis”) saymış, ancak Tolgomuri’den söz etmemiştir (25:1927:30).
Tolgomuri ağacı ortalama bir boya sahiptir. Meyvesinden nitelikli zeytinyağı elde edilir. Ayrıca konserve olarak da tüketilir. Meyvesi yumurta formuna benzer. Orta büyüklükteki taneler bazen irice olur. Uzunluğu 2,4-3 santimetre arasında değişir. Çapı 2-2,3 santimetredir. Ortalama ağırlığı 3,5-8 gramdır. Görece büyük ve oval çekirdeğe sahip olup çekirdeğinin uzunluğu 0,8-0,9 santimetredir. Sivri bir uca sahip olan çekirdeğinin ağırlığı 0,65 gram civarındadır. Meyvesi olgunlaşınca siyahlaşır. Etli kısmı yüzde 63 oranında yağ içerir (140:31).
Çizim: M. Ğlonti, Zeytin (ზეთისხილი), Tiflis, 1960.
♦
Kaynak: Tetri Kharis Leksikoni
){kind=link}