Şair aranıyor
Diyelim ki 1920’den sonra doğan şairleri kronolojik olarak listelemek istediniz. Bunu yapmak için izleyeceğiniz bir yol olmalı. Öyle gelişigüzel kategorize edemezsiniz şairleri. Kim nasıl yapar bilemem ama ben şöyle yapılması gerektiğini düşünenlerdenim: Aynı şiir anlayışını (toplumcu, biçimci, görsel, somut, gizdökümcü, lirik, yeraltı…) benimseyenler belirlenmeli önce. Her grupta yüzlerce şair çıkacaktır karşınıza. Bunların tümünü listeye alsanız içlerinden birileri bazılarını beğenmeyecektir kesinlikle. Adının, bilmem kimin adıyla birlikte anılmasından rahatsızlık duyacaktır. Sonunda kabak listeyi hazırlayanın başında kırılacaktır. Yani birilerini listeye almak da almamak da çok tehlikeli. Olsun. Eğer böyle bir işe soyunmuşsanız; şiir anlayışlarını çok iyi bilmek ve o anlayışların ortaya koyduğu en iyi örneklerini seçmek yeterlidir. Kim ne derse desin, boş verin. Yaptığınız işin bilincindeyseniz zaman sizi doğrulayacaktır.
Bunları şu nedenle yazma gereği duydum: Günlerdir önümdeki 165 kişilik şair kadınlar listesine bakıyorum. Birkaçının dışında hepsinin kitaplarını okudum. Edebiyat ortamının ölçütsüzlüğü, dergilerin, ödüllerin, kayırmacı yazıların, gettocu, feminist anlayışın, her yerde görünmenin itmesi sonucu şair sayılmış çoğu. Şiirleri ölçüt alınmamış hiç. Şiire yapılan haksızlık görmezden gelinmiş. Şair sayılan erkekler için de geçerli bu saptama. (Bunu söylemesem bazı kariyerist şair kadınlar delirebilir.)
Bence en iyisi karşınıza çıkan şiire bakın. Yazanın adını görmeyin. Bir şiir anlayışının iyi örneğiyse bunu saptayın yeter. Bunu yaparker popülistlere, oportünistlere, kariyeristlere, Makyavelistlere sakın ödün vermeyin. En yakınınızdaki dahil, şiir kırılacağına onlar kırılsın diyebilecek kararlılıkta olun.
21 Nisan 2023, Cuma, saat 05.58
@#@#
Sonra, sonraki, sonrası
Tarihselliği içerisinde güncel olguları da dikkate olarak şiir saratına ilişkin çok şey yazdım. Tümü yazılagelen ve yazılmakta olan şiirlerin eleştirisidir. Ahmet Haşim’in, Nâzım Hikmet’in, Orhan Veli’nin, Melih Cevdet’in, Oktay Rifat’ın, Behçet Necatigil’in, Cemal Süreya’nın, Turgut Uyar’ın, İlhan Berk’in, Ece Ayhan’ın… yazılarını da okuyun, o yazılarda karşınıza çıkacak şiir düşünceleri, bir şiir düşüncenizin oluşmasını sağlayabilir; beki de şiirde kendi renginizi üretebilirsiniz.
Yazdığınız şiirlerin niteliğini anlamak için o yazıları mutlaka okuyun bence. Ondan sonra şiir bilgisine güvendiğiniz birine de sorun isterseniz.
Bu arada onca şairin şiir deneyimlerini de bilmek gerekiyor. Bu başarılmışsa herkes yazdığı şiirin düzeyini kolayca anlayabilir. Şairin en iyi eleştirmeni kendisidir, deyişimin dayanağı bu bakış açısıdır.
Başka şairleri çok iyi anlamayan biri yazdığı şiirlerde tekrara düşüp düşmediğini, dil becerisinin düzeyini, özgün bir biçim ve biçeminin olup olmadığını, imgelerinin yeni veya eski olduğunu, bir buluş yapıp yapmadığını anlayamaz.
Şiir el yordamıyla oluşturulamaz. Şiir bir tasarımdır, tekniktir. Matematiği, müziği, kurgusu, biçimi, biçemi, içeriği olması gerekir.
Her yeni şiir, öncekilere göre sonrasıdır, sonrakidir; sonrasını imlemesi gerekir.
Böyle bakmayanlarla şiir konusunda anlaşamayız.
23 Nisan 2023, Pazar, saat 05.41
@#@#
Veysel Çolak bilgemin 21 Nisan 2023 sabah saat 5.58 yazısı bende düşünce oluşturdu. Beynimin o an çalışması hızlandı, bazı sözcükler çağrışım yaptırdı. İnsanlar dünyanın her yerinde neler yaptılar, ne için, nerede, nasıl, niçin bu sözcükleri kullandılar uyarısı oluştu ve beni araştırmaya itti.
Konunun içeriği, özellikle de anlatılmak istenenler, tüm sanatları ilgilendirir.
Araştırmamı bu anlatı içindeki yabancı dilden güzel Türkçemize girmiş birkaç sözcükte yoğunlaştırdım.
Bu sözcükleri şöyle sıraladım.
Kaynak TDK Türkçe Sözlük.
Getto = Bir yerleşimin aynı şehirden veya ülkeden gelen insanların yerleştiği bölümü.
Sözcük önerim:
Getto = Soyutlanmış topluluk.
Gettocu = Soyutlanmış topluluk üyesi.
Örnek: Berlin Neuköln bölgesine yerleşmiş Türk işçileri ve aileler topluluğu.
Feminen: Kadınsı düşünce yanlısı kimse veya görüş.
Sözcük önerim:
Feminen: Kadınsı
Feminist: Kadıncı
Kariyer: Bir meslekte zaman ve çalışma ile elde edilen aşama, başarı ve uzmanlık. Uzmanlaşmak.
Sözcük önerim:
Kariyer: Uzmanlık.
Kariyerist: Uzman
Popüler: Halkın ilgisini uyandıran, duygu sömürücülük, yardakçılık
Popülist: Yardakçı, sömürücü
Sözcük önerim:
Popüler: Duygu sömüren
Popülist: Duygu sömürücü
Makyavel: Amaca ulaşmak için ahlaka aykırı olsa da her türlü aracı hoş gören anlayış.
Sözcük önerim:
Makyavel: Dalavere
Makyavelist: Dalavereci
Oportuner: Fırsatçılık
Oportunist: Fırsatçı
Metin Cansız
21 Nisan 2023
