Tarihten Sayfalar; Bir göç hikayesi:
Sinop Değirmencili köyüne yerleşen Batum Muhaciri Karabayraktaroğlu Osman hakkında. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Batum ve havalisinde yaşayan Müslüman ahaliye tanınan resmi göç süresinin bitiminden sonra da muhacirlik devam etmiştir. Bu muhacirlerden biri de Karabayraktaroğlu Osman Efendi’dir. Nüfus kayıt belgesine göre 1870 senesinde Batum’da doğan Karabayraktaroğlu Osman’ın baba adı İsmail’dir. 16 Ekim 1898 tarihinde nüfus kayıt belgesi verilmiştir. Nüfus kağıdında Kuri Hüseyinoğlu Şirin Ali’nin kayınbiraderi Osman Efendi olarak Sinop Hasandere Dairesi Değirmencili Mahallesi 161/2 nolu hane nüfusuna kayıtlıdır. Osman Efendi 13 Mayıs 1899’da Kastamonu İstinaf Mahkemesi’nde gördüğü bir davada Batum’dan göç sürecini şöyle anlatmaktadır;
“İsmim Osman, şöhretimize Kara Bayraktaroğlu derler. 28 yaşındayım. Rençberim. Batum’un Klaskur köyünde doğdum. Şimdi Sinop’un Karasu nahiyesine bağlı Değirmencili köyünde amcam Kara Bayraktaroğlu Talib’in yanında duruyorum. Sinop’a 1895 senesinde geldim. Gelirken amcam Talib ve eniştem Şirin Ali beraber idiler. Bunların aileleri de beraber idi. Benim ailem yok idi. Buradan İstanbul’a gidip ilim tahsil edecektim. Babam, annem, bir erkek ve iki kız kardeşim var. Bunlar hala Klaskur köyündedir. Köyümüzden çıkıp Hopa kazasına uğradık, seyahat ve nüfus belgelerimizi aldık. Bu belgeler ile Sinop’a geldim ve köylere gitmeden belgelerimi kayıt ettirdim. İstanbul Fatih civarında Tabhane Medresesi’nde Bevvab (kapıcı) Receb Efendi’yi buldum ancak medrese kayıt dönemi olmadığı için medreseye talebe olarak kayıt olamadım. Eniştem Kara Hüseyinoğlu İshak Efendi’nin Medresesi’nde kaldım. Hastalandım ve bir ay hastahanede yattım. Bir buçuk sene İshak Efendi’nin yanında kaldıktan sonra Sinop’a dönerek Değirmencili köyüne gittim. Bir müddet sonra mutasarrıflığa verdiğim dilekçe üzerine Değirmencili köyü nüfusuna kayıt edildim. Nüfus kağıdım da yanımdadır. Nüfusa kayıt olduktan 8 ay sonra Abdurrahman Paşa köyünden Suli Ağa’nın oğlu Mehmed Ali’nin kızı Meryem ile evlendim. Pasaport almadım, yukarıda belirttiğim belgeler ile geldim. Osmanlı Devleti vatandaşlığına girdim zaten memleketimde de bu sıfatla yaşıyordum……”
(Not: Sinop’ta Batum Muhacirlerinin iskanı hakkında bkz. Murat Kasap, Osmanlı Arşiv Kayıtlarında 93 Harbi Batum Muhacirleri, Gürcistan Dostluk Derneği Yayınları, İstanbul 2018, s.346-363)
