ÇARLIK RUSYA ORDUSUNA GEÇİT VERMEYEN BİR KAHRAMAN: ÇÜRÜKSULU ALİ PAŞA TAVDGİRİDZE:
Murat Kasap: ( 1829 Kobuleti-1911 İstanbul) Tavdgiridze Mehmed Bey ile Hacışahinzade Dindane Hanım’ın oğludur. 19. Yüzyılın ikinci yarısında Çarlık Rusya Ordusu ile yapılan savaşların kahraman ismi olan Ali Paşa, 1853-1856 Kırım Savaşı’nda Batum Asakir-i Muavene Ordusu Komutanı ağabeyi Hasan Bey’in şehit düşmesi üzerine genç yaşta ordu komutanlığına getirilmiş, asıl ününü ise 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Batum’da Ruslar’a karşı gösterdiği direniş ile kazanmıştır. Bu savaşta doğuda Kars, Ardahan ve Erzurum’a giren Rus orduları batıda Plevne, Sofya ve Edirne’yi aldıktan sonra İstanbul Yeşilköy’e kadar gelmişlerdir. Tarihe 93 Harbi olarak geçen bu savaşta Rus ordularına geçit vermeyen tek yer Batum’dur. Ali Paşa ve diğer yerel komutanlar tarafından Gürcü ve Lazlardan oluşan milis kuvvetleri Rusları Batum ve havalisine sokmamışlardır. Batum ahalisinin direnişi tarihin onur sayfalarına altın harfler ile yazılmıştır. Rusları durduran komutan olarak tarihe geçen Ali Paşa, dönemin Rus medyasının hedefi olmuş ve aleyhinde propaganda yapılarak ihanetle suçlanmıştır. 2008’de Gürcistan topraklarının Ruslar tarafından işgali ve şimdi yaşanan Ukrayna-Rusya savaşı, Çürüksulu Ali Paşa’nın vatanını savunmakta ne kadar haklı olduğunu bir kez daha göstermiştir. Çürüksulu Ali Paşa’yı ihanetle suçlayıp onun ve atalarımızın şanlı direnişini göremeyen bazı hemşehrilerimiz umarım günümüzde hala devam eden bu savaştan ders alırlar…..Batum ve havalisini savunmalarına ve Rusları savaşla bu bölgeye sokmamalarına rağmen İstanbul’un kilidi olarak yapılan anlaşmalarla bölge Çarlık Rusya idaresine bırakılmıştır. Yapılan görüşmelerde Rusların Batum ve havalisini 1800’lü yıllardan itibaren yapılan her anlaşmada istedikleri görülmektedir. Çarlık Rusya idaresinde yaşamak istemeyen ve sayıları arşiv kayıtlarına göre yüz binin üzerinde olan ahali de Batum ve havalisinden hicret etmek zorunda kalmıştır. Çürüksulu Ali Paşa Gürcü ve Laz Muhacirlerinin Trabzon, Giresun, Ordu ve Samsun civarlarında yerleştirilmesi sürecinde muhacirlerin hamisi olmuş, bölgede muhacir istemeyen ve gelen muhacirlere her türlü eziyeti yapmaktan çekinmeyen dönemin Trabzon Valisi Sırrı Paşa’nın da bir numaralı hasmı olmuştur. Çürüksulu Ali Paşa maiyetinde savaşan ve Asakir-i Muavene Ordusu adı verilen kuvvetlerin rütbeli olanlarının isim ve şöhretlerini havi kayıtları 93 Harbi Batum Muhacirleri kitabımızda yayınladık. Ruhları şad olsun….
