BİR SÖZLÜK DENEMESİ – TBİLİSURİ
–
TBİLİSURİ – Tarihsel Gürcü coğrafyasına özgü bir zeytin cinsidir (140:30). Tbilisuri (თბილისური) adını, Gürcistan’ın başkentinin Gürcüce adı olan Tbilisi’den alır.
Tbilisuri, M. Ğlonti’nin 1960 yılında yayımlanan kitabındaki Gürcü zeytin türlerinden biridir (140:30). Bu zeytin cinsi Artvin bölgesinde de yetiştirilmiştir. Nitekim Muvahhid Zeki 1927 yılında Artvin vilayetinde yetişen zeytinler arasında Butko (“Putko”), Oturi (“Otur”) ve Gorvala’nın yanı sıra “Tiflis” adıyla bu türü de saymıştır (25:1927:30). Tbilisuri, Tiflis kentindeki Sololaki tepesinde ve bugünkü Botanik Bahçesi’nin devamı olan alanlarda yetişiyordu. 1927 yılında Sovyet merkezi hükümetinin kararıyla Gürcistan’da zeytin üretiminin devre dışı bırakılması sonucunda yaygın üretimi bitmiştir. Günümüzde bu cinse Abhazya’da rastlanır.
Tbilisuri zeytin ağacı boyu uzayan bir cinstir. Geniş bir gövdeye sahiptir. Hastalıklara ve dona karşı dayanıklıdır. Meyvesi sofralık olarak tüketildiği gibi yağ da elde edilir. Sivri uçla sonlanan oval veya uzunca oval bir biçime sahiptir. Dalda tek tek yer alır. Uzunluğu 2,4 santimetre, genişliği 1,8 santimetre ve ortalama ağırlığı 5-6 gramdır. Çekirdeği iki ucu sivrice oval bir yapıya sahiptir. Uzunluğu 1 santimetre, ağırlığı ise 0,21 gramdır. Çok verimli bir zeytin türüdür. Kuru tanesinin etli kısmı yüzde 62 oranında yağ içerir (140:30).
Çizim: M. Ğlonti, Zeytin (ზეთისხილი), Tiflis, 1960.
♦
Kaynak: Tetri Kharis Leksikoni
