Tarihten sayfalar; 93 Harbi Batum Muhacirlerine Dair Evrak:
Batum Sancağı’na bağlı İçkale ( Çhala) kazasının Kostanet köyünden Haliloğlu Ahmed bin Emin’e ait göç belgesi örneği. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı ( 93 Harbi) sonrasında Batum ahalisine verilen 3 yıllık resmi göç süresinin bitiminden sonra da göçler devam etmiştir. Paylaştığımız bu belge bu konuya bir örnek olup; Osmanlı dönemi kayıtlarında İçkale olarak yazılan Çhala’nın Kostanet köyünden göç eden Haliloğlu Ahmed bin Emin’in hangi tarihte ne suretle göç ettiğini ihtiva etmektedir. Çhala günümüzde Artvin’in Borçka ilçesine bağlı birden fazla köyden oluşan bir yöreye verilen addır. Genelde Çhala Vadisi olarak anılmakta olup ağırlıklı olarak Laz kökenli vatandaşlarımızdan oluşmaktadır. Çhala Vadisi’nden 93 Harbi sonrasında yoğun bir göç yaşanmıştır. Çhala’dan göç eden muhacirler Osmanlı İskan Defterleri’nde “Batum Laz Muhacirleri” olarak kayıt altına alınmıştır. Paylaştığımız belgede ismi geçen Çhala’nın Kostanet köyü muhacirlerinden Haliloğlu Ahmed bin Emin 1878/1879 senesinde doğmuştur. 1897 senesinin Eylül ayında memleketinden hicret ederek İzmit’in Şevketiye köyünde yaşayan daha önceden muhacir olmuş olan dayısı Boşnakoğlu Ali Ağa’nın yanına gelmiştir. Belgeden anlaşıldığı üzere 18 yaşlarında bekar olarak yetkililere bilgi vermeden göç etmiştir. Fiziksel olarak orta boylu, mavi gözlü ve sarı benizlidir. Bu belgeden anne ve babasının 93 Harbi sonrasında göç etmediği, daha sonra ebeveynlerinin vefat ettiği için kimsesiz kalması nedeniyle İzmit’te bulunan dayısının yanına geldiği söylenebilir. Batum Laz Muhacirleri hakkında “Osmanlı Arşiv Kayıtlarında 93 Harbi Batum Muhacirleri” adlı kitabımızda hayli belge ve malumat bulunmaktadır.
